«Καινοτόμες Προσεγγίσεις στη Διατροφή Εφήβων:

Εξατομικευμένη Διατροφική Θεραπεία και Εισαγωγή στη Γενωμική»

1.  Εισαγωγή

Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε στο πλαίσιο των Σχολικών Δραστηριοτήτων Αγωγής Υγείας με στόχο τη σύνδεση της διατροφής των εφήβων με σύγχρονες επιστημονικές προσεγγίσεις, όπως η γενωμική, η μεταβολομική και η εξατομικευμένη διατροφική θεραπεία.

Η δράση σχεδιάστηκε με σκοπό:

• την προαγωγή της αγωγής υγείας,
• την ανάπτυξη επιστημονικού γραμματισμού,
• την καλλιέργεια κριτικής σκέψης,
• τη σύνδεση της σχολικής γνώσης με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα και την καινοτομία.

Στο πρόγραμμα συμμετείχε μικτή ομάδα μαθητών του σχολείου, οι οποίοι εργάστηκαν συνεργατικά μέσα από βιωματικές, ερευνητικές και διαθεματικές δραστηριότητες.

2.  Υλοποίηση του προγράμματος

Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους πραγματοποιήθηκαν ποικίλες δράσεις θεωρητικού, βιωματικού και ερευνητικού χαρακτήρα.

Οι μαθητές συμμετείχαν:

• σε εργαστήρια σχετικά με τη διατροφή των εφήβων,
• σε δραστηριότητες διερεύνησης διατροφικών συνηθειών,
• σε μελέτη επιστημονικών άρθρων,
• σε παρουσιάσεις σχετικές με τη γενωμική, τη διατροφογενωμική και τη μεταβολομική,
• σε ομαδοσυνεργατικά projects,
• στη δημιουργία ψηφιακού και ενημερωτικού υλικού. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε:
• στη σύνδεση θεωρίας και πράξης,
• στη βιωματική μάθηση,
• στην ανάπτυξη ερευνητικών δεξιοτήτων,
• στη σύνδεση της επιστήμης με την καθημερινή ζωή και την πρόληψη.

3.  Συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Σημαντικό μέρος του προγράμματος αποτέλεσε η συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και ειδικότερα με το Τμήμα Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας.

Στο πλαίσιο της συνεργασίας πραγματοποιήθηκε ερευνητική μελέτη με αντικείμενο:

• τις διατροφικές γνώσεις των εφήβων,
• τις στάσεις απέναντι στη διατροφή,
• τις διατροφικές συμπεριφορές,
• τη σχέση διατροφής, άσκησης και τρόπου ζωής,
• την κατανάλωση ζάχαρης,
• τη σχέση διατροφικής συμπεριφοράς και Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI).

Η έρευνα υλοποιήθηκε μέσω ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου (Google Forms) και συμμετείχαν συνολικά 179 μαθητές Λυκείου.

Οι μαθητές συμμετείχαν ενεργά:

• στη συλλογή δεδομένων,
• στην επεξεργασία και στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων,
• στη δημιουργία γραφημάτων,
• στη συγγραφή επιστημονικής εργασίας. Μέσα από τη διαδικασία αυτή εξοικειώθηκαν με:
• βασικές αρχές επιστημονικής μεθοδολογίας,
• την ανάλυση ερευνητικών δεδομένων,
• τη συνεργατική έρευνα,
• την επιστημονική τεκμηρίωση. 

4.  Εκπαιδευτικές επισκέψεις και συνεργασίες

Στο πλαίσιο του προγράμματος πραγματοποιήθηκαν εκπαιδευτικές επισκέψεις και συνεργασίες με επιστημονικούς φορείς.

Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η διδακτική επίσκεψη στο Πολυιατρείο – Εργαστήριο Μεταβολομικής του Δρ Τσουκαλά.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης οι μαθητές ενημερώθηκαν για:

• τη μεταβολομική,
• τη γενωμική,
• τις εφαρμογές της ιατρικής ακριβείας,
• την εξατομικευμένη διατροφική θεραπεία,
• τη σημασία της πρόληψης και της εξατομικευμένης προσέγγισης στην υγεία. Η δράση συνέβαλε:
• στην επαφή των μαθητών με πραγματικά επιστημονικά περιβάλλοντα,
• στην κατανόηση σύγχρονων εφαρμογών της βιοϊατρικής επιστήμης,
• στην ενίσχυση του    ενδιαφέροντος    για    τις επιστήμες υγείας και τη βιοτεχνολογία. 

5.  Ημερίδα διάχυσης αποτελεσμάτων και ενδοσχολική επιμόρφωση

Στο πλαίσιο της διάχυσης των αποτελεσμάτων του προγράμματος διοργανώθηκε ημερίδα στο σχολείο με θέμα τη διατροφή, την υγεία και τις σύγχρονες επιστημονικές προσεγγίσεις στην εξατομικευμένη διατροφική θεραπεία.

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας οι μαθητές παρουσίασαν στη σχολική κοινότητα τα αποτελέσματα της ερευνητικής εργασίας τους σχετικά με τις διατροφικές γνώσεις, στάσεις και συμπεριφορές των εφήβων.

Στην εκδήλωση συμμετείχε ως προσκεκλημένη ομιλήτρια η κ. Γκορτζή Όλγα, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η οποία πραγματοποίησε επιμορφωτική ομιλία με θέμα:

• τις διατροφικές συνήθειες των εφήβων,
• τη σημασία της πρόληψης,
• τα βιολειτουργικά τρόφιμα και τον ρόλο τους στην προαγωγή της υγείας.

Η ημερίδα παρακολουθήθηκε από μαθητές και εκπαιδευτικούς του σχολείου και εντάχθηκε στο πλαίσιο της ενδοσχολικής επιμόρφωσης.

Η δράση συνέβαλε:

• στη διάχυση της επιστημονικής γνώσης,
• στην ενίσχυση της εξωστρέφειας της σχολικής μονάδας,
• στη σύνδεση σχολείου και πανεπιστημιακής κοινότητας,
• στην προώθηση καλών πρακτικών αγωγής υγείας. 

6.  Παραδοτέα του προγράμματος

Στο πλαίσιο του προγράμματος παρήχθησαν σημαντικά παραδοτέα, όπως:

• Ερευνητική εργασία σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες των εφήβων
• στατιστική ανάλυση δεδομένων,
• δημιουργία γραφημάτων και παρουσιάσεων,
• ψηφιακό και ενημερωτικό υλικό,
• παρουσιάσεις στη σχολική κοινότητα,
• παρουσίαση της εργασίας σε μαθητικό συνέδριο στην Καρδίτσα.

Η παρουσίαση της εργασίας στο μαθητικό συνέδριο αποτέλεσε ιδιαίτερα σημαντική εμπειρία για τους μαθητές, καθώς ενίσχυσε:

• την αυτοπεποίθησή τους,
• τις δεξιότητες δημόσιας παρουσίασης,
• την επιστημονική επικοινωνία,
• την εξωστρέφεια της σχολικής μονάδας. 

7.  Αποτίμηση του προγράμματος

Η συνολική αποτίμηση του προγράμματος κρίνεται ιδιαίτερα θετική.

Οι μαθητές:

• συμμετείχαν ενεργά σε όλες τις φάσεις της δράσης,
• ανέπτυξαν ερευνητικές και συνεργατικές δεξιότητες,
• καλλιέργησαν επιστημονική σκέψη και κριτική ικανότητα,
• ευαισθητοποιήθηκαν σε θέματα διατροφής, πρόληψης και υγείας,
• εξοικειώθηκαν με σύγχρονες επιστημονικές έννοιες και εφαρμογές. Ιδιαίτερα σημαντική αξιολογήθηκε:
• η συνεργασία με πανεπιστημιακούς και επιστημονικούς φορείς,
• η συμμετοχή των μαθητών σε πραγματική ερευνητική διαδικασία,
• η σύνδεση του σχολείου με την επιστημονική κοινότητα,
• η βιωματική και διερευνητική μάθηση,
• η παρουσίαση της εργασίας σε μαθητικό συνέδριο,
• η διοργάνωση της ημερίδας διάχυσης αποτελεσμάτων. Το πρόγραμμα συνέβαλε ουσιαστικά:
• στην προαγωγή της αγωγής υγείας,
• στην καλλιέργεια δεξιοτήτων του 21ου αιώνα,
• στην ενίσχυση της εξωστρέφειας της σχολικής μονάδας,
• στη σύνδεση σχολείου, επιστήμης και κοινωνίας. 

8.  Συμπεράσματα

Η υλοποίηση του προγράμματος ανέδειξε τη σημασία της σύνδεσης της σχολικής εκπαίδευσης με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα και τις εφαρμογές της βιοϊατρικής επιστήμης.

Μέσα από τη βιωματική συμμετοχή, την έρευνα, τις επισκέψεις και τις συνεργασίες με πανεπιστημιακούς και επιστημονικούς φορείς, οι μαθητές απέκτησαν πολύτιμες γνώσεις και δεξιότητες που σχετίζονται με:

• τη διατροφή,
• τη δημόσια υγεία,
• τη γενωμική,
• τη μεταβολομική,
• την εξατομικευμένη ιατρική,
• την επιστημονική μεθοδολογία.

Το πρόγραμμα λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στο σχολείο, την επιστήμη και την κοινωνία, ενισχύοντας τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία, την καινοτομία και τη διερευνητική μάθηση.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Μαρία Σουνιδάκη, ΠΕ04.04
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ Σοφία Παπακώστα, ΠΕ04.04

Παραδοτέα

1. Επίσκεψη στο Κέντρο Μεταβολομικής
2. Διερεύνηση Διατροφικών Γνώσεων Τάσεων και Συνηθειών των Εφήβων
3. Ερευνητική εργασία: Διερεύνηση Διατροφικών Γνώσεων, Στάσεων και Συνηθειών Εφήβων
4. Ημερίδα με θέμα Διατροφή και Υγεία